Home / สาระน่ารู้ / โรคซึมเศร้าในวัยรุ่น ความเปราะบางของวัย กับโรคทางใจที่น่าเป็นห่วง

โรคซึมเศร้าในวัยรุ่น ความเปราะบางของวัย กับโรคทางใจที่น่าเป็นห่วง

Loading...

โรคซึมเศร้าในวัยรุ่น ความเปราะบางของวัย กับโรคทางใจที่น่าเป็นห่วง

แม้โรคซึมเศร้าจะไม่ใช่เรื่องใหม่ในสังคมไทย แต่การที่ได้รู้ว่าในแต่ละปีมีวัยรุ่น เยาวชน ป่วยโรคซึมเศร้าเยอะขึ้นก็น่าเป็นห่วงอยู่เหมือนกัน โดยข้อมูลเผยว่า โซเชียลมีเดียเป็นหนึ่งในช่องทางที่วัยรุ่นใช้พูดถึงโรคซึมเศร้า โดยเฉพาะในทวิตเตอร์ที่มีแฮชแท็กเกี่ยวกับโรคซึมเศร้ามากถึง 1.4 แสนข้อความ ระหว่างเดือนกรกฎาคม 2561- มิถุนายน 2562 และยังพบว่าเยาวชนเข้ารับบริการปรึกษาปัญหาผ่านสายด่วนสุขภาพจิต 1323 เพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัด จาก 10,298 ครั้ง ในปี 2561 เป็น 13,658 ครั้ง ในครึ่งปีแรกของปี 2562

นอกจากนี้ข่าววัยรุ่นฆ่าตัวตายด้วยปมปัญหาสอบตก โดนขัดใจ หรือน้อยใจคนรอบข้างก็มีมาให้เห็นเรื่อย ๆ ดังนั้นเพื่อการอยู่ร่วมกันด้วยความเข้าใจ เรามาดูอีกทีว่าโรคนี้เกิดจากอะไร และถ้าป่วยแล้วควรดูแลความรู้สึกกันยังไงดี

โรคซึมเศร้าเกิดจากอะไรได้บ้าง ปัจจุบันนี้ก็พบแล้วว่าอาจไม่ใช่เรื่องสารเคมีในสมองอย่างเดียว แต่รวมไปถึงปัจจัยเหล่านี้ด้วย
1. กรรมพันธุ์
กรรมพันธุ์มีส่วนเกี่ยวข้องสูงในโรคซึมเศร้า โดยเฉพาะกับคนที่ป่วยซ้ำหลาย ๆ ครั้ง แม้จะเคยรักษาจนอาการดีขึ้นแล้ว
2. ความผิดปกติของสารเคมีในสมอง
ในผู้ป่วยโรคซึมเศร้าจะมีเซโรโทนิน (Serotonin) และนอร์เอพิเนฟริน (Norepinephrine) ลดต่ำลง รวมทั้งอาจมีความผิดปกติของเซลล์รับสื่อเคมีเหล่านี้ด้วย
3. ลักษณะนิสัย
บางคนมีแนวคิดที่ทำให้ตัวเองรู้สึกเศร้า เช่น มีความคิดในแง่ลบ มีนิสัยชอบตอกย้ำความผิดพลาดของตัวเอง เมื่อเผชิญกับสถานการณ์ที่กดดัน
4. ปัญหาครอบครัว การเรียน และสังคม
ความกดดัน ความเครียด ความผิดหวังจากการเรียน การเรียนอย่างหนัก ปัญหาความรัก ปัญหากับเพื่อน ๆ คนรอบข้าง ก็เป็นปัจจัยเสริมที่ทำให้วัยรุ่นเกิดความรู้สึกแย่ มองตัวเองในแง่ลบ และความเครียดเรื้อรังในวัยรุ่นก็มีผลให้เกิดภาวะซึมเศร้าได้
5. ความสัมพันธ์ที่ห่างไกลกันมากขึ้น
วิถีชีวิตในยุคสังคมเมืองมีส่วนทำให้คนในครอบครัวรู้สึกห่างเหินกันมากขึ้น ต่างคนต่างออกจากบ้านไปทำหน้าที่ กลับเข้าบ้านมาก็มีโลกส่วนตัวที่หน้าจอโทรศัพท์ แทบไม่ค่อยได้คุยกัน และอาจส่งผลให้เด็กบางคนรู้สึกเหงา ขาดความอบอุ่น และการที่ต่างคนต่างใช้ชีวิตกันแบบนี้ก็อาจทำให้เข้าใจกันน้อยลง เนื่องจากไม่ค่อยได้พูดคุยกัน
6. สภาพเศรษฐกิจและสังคม
จะเห็นได้ว่าในยุคนี้เด็กจบใหม่ตกงานกันเป็นแถบ ทำให้วัยรุ่นขาดความมั่นใจในตัวเอง แม้จะเรียนจบปริญญาโทแต่ก็ยังไม่มีความพร้อมจะทำงาน เพราะรู้สึกไม่มั่นใจในความสามารถของตัวเอง อีกทั้งปัญหาทักษะไม่ตรงกับความต้องการของตลาด รวมไปถึงค่านิยมการทำงานที่เปลี่ยนไป และความรู้สึกเปรียบเทียบตัวเองกับคนอื่นในโลกโซเชียล ปัจจัยเหล่านี้อาจทำให้วัยรุ่นมีความภาคภูมิใจในตัวเองน้อยลง
7. ไลฟ์สไตล์ที่ส่งผลกับระบบชีวภาพของร่างกาย
มีงานวิจัยพบว่า จุลินทรีย์ในลำไส้สัมพันธ์กับโรคซึมเศร้า และวิถีชีวิตของวัยรุ่นไม่ว่าจะการกิน การนอน การออกกำลังกาย ก็เปลี่ยนไปจากสมัยก่อนเยอะ จนอาจส่งผลกับระบบชีวภาพของร่างกายได้
8. ขาดทักษะการจัดการปัญหา
มีหลายข้อมูลที่สะท้อนให้เห็นว่า เด็กวัยรุ่นไม่ถูกฝึกให้มีทักษะทางความคิดและแก้ปัญหาเชิงรุก เช่น การคิดในแง่บวกว่าทุกปัญหาจะต้องมีทางออกในที่สุด และเมื่อเราแก้ปัญหานั้นได้แล้วก็จะเก่งขึ้น และเชื่อมั่นในตัวเองมากขึ้น
9. การมีปมค้างในใจ
เช่น การถูกละเลยความสนใจ การถูกดุด่าอย่างไม่มีเหตุผล หรือการถูกล่วงละเมิดทางเพศ รวมไปถึงความรุนแรงต่าง ๆ ที่ส่งผลกระทบในวัยเด็ก อาจเป็นปัญหาที่ค้างคาในใจและดึงให้วัยรุ่นเสี่ยงอาการซึมเศร้าได้ง่ายขึ้น
10. การบูลลี่
การบูลลี่ หรือการล้อ แกล้ง รังแก ในสมัยนี้ค่อนข้างจะรุนแรงและเป็นวงกว้างมากกว่าสมัยก่อน โดยเฉพาะการรังแกทางโลกไซเบอร์ ซึ่งความอับอาย ความเครียด การถูกกดดันเหล่านี้อาจทำให้วัยรุ่นเสียศูนย์และเสี่ยงต่อการเป็นโรคซึมเศร้าได้มาก

อาการโรคซึมเศร้าในวัยรุ่นอาจแสดงออกในทางที่ต่างออกไปจากอาการซึมเศร้าโดยทั่วไป ซึ่งอาจทำให้ผู้ปกครองและคนรอบข้างเข้าใจผิด ไม่คิดว่าวัยรุ่นมีอาการซึมเศร้า เช่น

– มีพฤติกรรมก้าวร้าว ดื้อรั้น ต่อต้านรุนแรง

– อาจมีพฤติกรรมติดแอลกอฮอล์ ติดเกม ติดเซ็กส์

Loading...

– หงุดหงิด ฉุนเฉียว

– นอนไม่หลับ หรือนอนหลับมาก

– เฉื่อยชา แยกตัว เก็บตัว ไม่สุงสิงกับใคร

– ไม่ร่าเริง ไม่ยิ้ม เหม่อลอย เบื่อหน่าย

– ไม่อยากพูดคุยกับใคร ไม่อยากเจอเพื่อน

– ไม่อยากไปโรงเรียน ไม่อยากเรียนหนังสือ ไม่มีสมาธิในการเรียน การทำงาน

– มีปัญหาการเรียน มาสาย ไม่เข้าเรียน หลับในห้องเรียน

– ไม่ดูแลตัวเอง กินมากจนอ้วน หรือไม่กินจนผอมมาก

– ไม่มั่นใจตัวเอง คิดว่าตัวเองไร้ค่า ท้อแท้ หมดหวัง

– ทำร้ายตัวเอง

– ไม่อยากมีชีวิตอยู่ต่อไป อาจฆ่าตัวตายในที่สุด

อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยโรคซึมเศร้าจะมีการเปลี่ยนแปลงทางด้านอารมณ์ ความคิด พฤติกรรม และอาจมีอาการทางกายอื่น ๆ เช่น เหนื่อยง่าย ไม่มีแรง ปวดศีรษะ ปวดท้องร่วมด้วย ดังนั้นคนรอบข้างจึงจำเป็นต้องสังเกตความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น หากพบว่ามีความเสี่ยงเป็นโรคซึมเศร้า ควรรีบพาไปพบจิตแพทย์และทำการรักษาอย่างถูกต้อง หรือจะลองประเมินอาการโรคซึมเศร้าจากแบบทดสอบของสถาบันสุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่นราชนครินทร์ ก่อนก็ได้

โรคซึมเศร้า รักษาหายไหม
แม้จะใช้เวลาในการรักษาโรคซึมเศร้าค่อนข้างนาน แต่หากรักษาอย่างต่อเนื่อง ดูแลตัวเองให้ดี โรคนี้ก็หายขาดได้ไม่ยาก

ผู้ปกครองช่วยอะไรได้บ้าง เมื่อลูกเป็นโรคซึมเศร้า
ผู้ปกครองมีส่วนสำคัญอย่างมากกับการดูแลผู้ป่วยโรคซึมเศร้าให้อาการดีขึ้น โดยมีข้อแนะนำ ดังนี้

 

* เข้าใจอาการของผู้ป่วยว่าเป็นอาการของโรค ไม่ใช่ความอ่อนแอ

* ให้กำลังใจ และพาผู้ป่วยเข้ารับการรักษาอย่างต่อเนื่อง

* ใจเย็น รับฟังลูกด้วยเหตุผล

* ให้กำลังใจและคอยสนับสนุนเขาเมื่อเขาทำสิ่งดี ๆ

* พูดคุยกับลูกอย่างสม่ำเสมอ และช่วยลูกแก้ปัญหาที่เกิดขึ้น

* ขอความช่วยเหลือจากครู หรือผู้ที่เกี่ยวข้องในสถานศึกษา ให้ช่วยดูแลผู้ป่วยเมื่อเขาอยู่ข้างนอกบ้าน

* หมั่นติดตามอาการของผู้ป่วย และหมั่นติดตามพฤติกรรม หากมีลักษณะอยากทำร้ายตัวเองจะได้ช่วยเหลืออย่างทันท่วงที

โรคซึมเศร้าในวัยรุ่น ป้องกันได้

แนวทางการป้องกันและแก้ปัญหาโรคซึมเศร้าในวัยรุ่น กรมสุขภาพจิตแนะนำให้ใช้หลัก 3 ส. ต่อไปนี้
1. สอดส่องมองหา
ให้ความอบอุ่น ความใกล้ชิด เพื่อให้เขารู้สึกมีที่พึ่ง มีที่ปรึกษาตลอดเมื่อมีปัญหาเกิดขึ้น
2. ใส่ใจรับฟัง
หมั่นพูดคุย ทำความเข้าใจ และใส่ใจรับฟังในสิ่งที่วัยรุ่นอยากบอก
3. ส่งต่อและเชื่อมโยง
หากพบอาการผิดปกติที่ส่อสัญญาณโรคซึมเศร้า ควรรีบพามาปรึกษาจิตแพทย์และทำการรักษาอย่างต่อเนื่อง

ครอบครัวเป็นปราการสำคัญที่ทำให้เด็กวัยรุ่นมีเกราะป้องกัน และเกิดความรู้สึกมั่นคง มั่นใจในตัวเอง ดังนั้นหากมีบุตรหลานในช่วงวัยรุ่น อย่าลืมหมั่นเติมความรัก ความเข้าใจ และความเห็นอกเห็นใจซึ่งกันและกัน เพื่อให้เขาเติบโตมาด้วยความรู้สึกไม่โดดเดี่ยว

ขอบคุณข้อมูลจาก
กรมสุขภาพจิต
Thai PBS
ศูนย์ความรู้เทคโนโลยีโรคซึมเศร้าไทย
จุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย
คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
สสส

Loading...

Comments

comments

Check Also

อินทผลัม สรรพคุณผลไม้มหัศจรรย์จากแดนอาหรับ

Loading... อินท …

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *

error: Content is protected !!